Chảy máu chân răng: nguyên nhân thật, khi nào đáng lo và cách xử lý đúng

Bạn có đang gặp cảnh này không: sáng nào đánh răng cũng thấy bọt kem hồng hồng, cắn miếng táo thấy rỉ máu, mà đánh răng ngày 2 lần đều đặn vẫn hôi miệng? Nhiều người nghĩ do nóng trong, do thiếu vitamin C, có người lo là do gan, rồi tự súc nước muối, chà chanh cho đỡ. Bài này giúp bạn hiểu đúng nguyên nhân, biết lúc nào chỉ cần làm sạch nướu, lúc nào phải đi khám ngay, kể cả khám chuyên khoa khác ngoài nha khoa.

Chảy máu chân răng là gì?

Chảy máu chân răng (còn gọi là chảy máu nướu, chảy máu lợi) là khi máu rỉ ra từ phần nướu ôm quanh cổ răng. Máu thường xuất hiện lúc đánh răng, dùng chỉ nha khoa, xỉa tăm, hoặc khi ăn đồ cứng. Nặng hơn, nướu có thể tự rỉ máu khi ngủ, sáng dậy thấy vệt máu trên gối hoặc vị tanh trong miệng.

Nướu khỏe thường có màu hồng nhạt, săn chắc, ôm sát răng và không chảy máu khi chải nhẹ. Khi nướu bị viêm, các mạch máu nhỏ bên dưới giãn ra, nướu sưng đỏ và rất dễ chảy máu chỉ với một lực chạm nhẹ. Vì vậy, chảy máu chân răng không phải là một bệnh riêng, mà là tín hiệu cho biết nướu hoặc cơ thể đang có vấn đề cần tìm nguyên nhân.

Vì sao bị chảy máu chân răng?

Nguyên nhân chia thành hai nhóm: tại miệng (rất thường gặp) và toàn thân (ít gặp hơn nhưng cần lưu ý).

Nguyên nhân tại miệng: mảng bám và vôi răng là thủ phạm chính

Mỗi ngày, vi khuẩn trong miệng tạo thành một lớp màng mềm bám trên răng gọi là mảng bám. Nếu không được chải sạch, lớp này có thể cứng lại thành vôi răng (cao răng). Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), vôi răng ở trên đường viền nướu có thể làm nướu sưng và dễ chảy máu, đây là giai đoạn sớm của bệnh nướu.

Vôi răng bám chắc vào răng, bàn chải và chỉ nha khoa không gỡ ra được. Cleveland Clinic ghi rõ chỉ nha sĩ hoặc chuyên viên vệ sinh răng mới lấy được vôi răng. Đây là lý do nhiều người đánh răng 2 lần mỗi ngày vẫn chảy máu, vẫn hôi miệng: đánh răng giúp lấy mảng bám mới, nhưng không lấy được lớp vôi đã đóng cứng ở cổ răng và dưới nướu.

Các nguyên nhân tại miệng thường gặp:

• Viêm nướu: giai đoạn sớm, nướu sưng đỏ, dễ chảy máu. Đọc thêm bài viêm nướu: dấu hiệu sớm và cách hết viêm không tái lại.
• Viêm nha chu: viêm đã lan xuống mô và xương giữ răng, có thể gây tụt nướu, răng lung lay. Xem bài viêm nha chu: từ viêm nướu đến lung lay răng.
• Chải răng quá mạnh, bàn chải lông cứng, dùng chỉ nha khoa giật mạnh vào nướu.
• Áp xe chân răng, răng vỡ, miếng trám hoặc răng sứ cũ bị hở làm dắt thức ăn.
• Hút thuốc lá: Viện Nghiên cứu Răng miệng và Sọ mặt Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCR) xem đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh nướu, làm vết thương lành chậm và giảm hiệu quả điều trị.

Nguyên nhân toàn thân: ít gặp hơn nhưng không được bỏ qua

Cleveland Clinic và Vinmec cùng liệt kê một số nguyên nhân ngoài răng miệng:

• Thuốc chống đông, thuốc làm loãng máu (dùng cho bệnh tim mạch, đột quỵ, huyết khối).
• Rối loạn đông máu: giảm tiểu cầu, bệnh máu khó đông (hemophilia), bệnh von Willebrand.
• Bệnh bạch cầu (ung thư máu).
• Tiểu đường: vừa làm nướu dễ viêm, vừa làm vết viêm khó lành.
• Thay đổi nội tiết: tuổi dậy thì, mang thai, mãn kinh, dùng thuốc tránh thai.
• Thiếu vitamin C hoặc vitamin K do ăn uống quá thiếu thốn.
• Sốt xuất huyết: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp chảy máu nướu hoặc chảy máu mũi vào nhóm dấu hiệu của sốt xuất huyết nặng, thường xuất hiện sau khi đã hết sốt, và khuyên người bệnh phải đi khám ngay.

"Nóng trong", thiếu vitamin C, do gan: hiểu đúng thế nào?

Đây là ba niềm tin phổ biến nhất mà chúng tôi nghe từ khách hàng.

• "Nóng trong" không phải là một chẩn đoán y khoa. Uống nước mát, trà thảo mộc không lấy được vôi răng, nên nướu vẫn viêm và vẫn chảy máu.
• Thiếu vitamin C có thể gây chảy máu nướu, nhưng theo NHS (hệ thống y tế công Vương quốc Anh), bệnh thiếu vitamin C nặng (scorbut) là bệnh hiếm, vì đa số người ăn rau trái đủ. Người có nguy cơ là người ăn rất ít rau quả trong thời gian dài, ăn uống kém vì bệnh, hút thuốc, nghiện rượu. Nếu bạn ăn uống bình thường mà vẫn chảy máu chân răng, khả năng cao nguyên nhân nằm ở nướu. Đọc thêm bài chảy máu chân răng có phải do thiếu vitamin C hay nóng trong?.
• Do gan: chỉ bác sĩ nội khoa khám và xét nghiệm mới kết luận được về gan. Đừng tự suy ra bệnh gan từ chảy máu chân răng, và cũng đừng tự uống thuốc "mát gan" thay cho việc đi khám răng.

Dấu hiệu đi kèm giúp bạn đoán nguyên nhân

Bảng dưới đây chỉ để tham khảo, giúp bạn biết nên đi khám ở đâu trước. Chẩn đoán chính xác cần bác sĩ khám trực tiếp.

Khi nào chảy máu chân răng cần đi khám ngay?

Phần lớn trường hợp chảy máu chân răng không phải cấp cứu. Cleveland Clinic khuyên nên gặp nha sĩ nếu nướu chảy máu kéo dài quá 2 tuần, hoặc chảy máu kèm hôi miệng, sưng nướu. Tuy nhiên, hãy đi khám ngay (kể cả khám chuyên khoa khác ngoài nha khoa) nếu có một trong các dấu hiệu sau:

1. Máu chảy nhiều, ấn gạc sạch liên tục một lúc lâu vẫn không cầm. Xem thêm bài chảy máu chân răng không cầm được: dấu hiệu cần đi khám ngay.
2. Vừa sốt hoặc vừa hết sốt kèm chảy máu nướu, chảy máu mũi, đau bụng, nôn nhiều, mệt lả: nghĩ tới sốt xuất huyết, đến cơ sở y tế ngay.
3. Có bầm tím, chấm đỏ dưới da không rõ lý do, chảy máu mũi tái đi tái lại, kinh nguyệt ra nhiều bất thường, người mệt, xanh xao, sụt cân: cần khám nội khoa hoặc huyết học để xét nghiệm máu.
4. Đang dùng thuốc chống đông mà chảy máu nhiều hơn hẳn trước đây: báo bác sĩ đã kê thuốc và nha sĩ. Không tự ngưng hay đổi thuốc khi chưa hỏi bác sĩ đã kê.
5. Sưng mặt, sốt, có mủ, đau nhức liên tục ở răng lợi: có thể là áp xe, cần khám nha khoa sớm.
6. Răng lung lay, nướu tụt nhanh, khớp cắn thay đổi: viêm nha chu đã tiến triển.
7. Chảy máu ở người tiểu đường, đang mang thai, hoặc người đang điều trị ung thư: nên khám sớm, không tự theo dõi lâu.

Nha sĩ xử lý chảy máu chân răng như thế nào?

Ở nha khoa, mục tiêu là tìm đúng nguyên nhân rồi loại bỏ nó, chứ không chỉ cầm máu cho lần này.

Bước 1: Hỏi bệnh và khám nướu

Bác sĩ hỏi bạn chảy máu bao lâu, ở đâu, có đang uống thuốc gì (đặc biệt thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, thuốc tránh thai), có đang mang thai, có hút thuốc. Sau đó khám từng vùng nướu, xem vôi răng, độ sâu khe nướu, độ lung lay. Khi cần, bác sĩ chụp phim để xem xương quanh chân răng còn tốt hay đã tiêu. Nếu nghi nguyên nhân toàn thân, bác sĩ sẽ khuyên bạn khám thêm chuyên khoa phù hợp.

Bước 2: Cạo vôi, làm sạch nướu

Với viêm nướu do vôi răng, bác sĩ cạo vôi (lấy cao răng) ở trên và dưới nướu bằng máy và dụng cụ chuyên dụng. Viêm nha chu thì cần làm sạch sâu hơn, xử lý cả mặt chân răng bên dưới nướu, có thể chia làm nhiều buổi. Bạn có thể đọc chi tiết trong bài cạo vôi răng: bao lâu một lần, có hại men răng không.

Nhiều người lo sau cạo vôi máu ra nhiều hơn. Thực tế, máu ra lúc làm là do nướu đang viêm sẵn, không phải do cạo vôi gây bệnh. Khi lớp vôi được lấy đi và nướu được chăm đúng, nướu thường bớt sưng và bớt chảy máu sau vài ngày đến vài tuần.

Bước 3: Hướng dẫn chăm sóc tại nhà và hẹn theo dõi

Bác sĩ chỉ cho bạn những chỗ bàn chải hay bỏ sót, cách làm sạch kẽ răng, và hẹn lịch kiểm tra lại. Với viêm nha chu, lịch tái khám thường dày hơn để giữ cho tình trạng ổn định.

Tự làm gì ở nhà khi bị chảy máu chân răng?

Nên làm

• Vẫn chải răng nhẹ nhàng ở chỗ chảy máu, đừng né chỗ đó. Né đi thì mảng bám càng dày, nướu càng viêm. Dùng bàn chải lông mềm, chải 2 lần mỗi ngày với kem có fluor. Xem thêm bài đánh răng thấy máu có nên ngừng chải chỗ đó không?.
• Làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, đưa nhẹ, không giật mạnh vào nướu.
• Súc miệng nước muối ấm có thể giúp dễ chịu, Cleveland Clinic cũng nhắc tới cách này. Nhưng nước muối không lấy được vôi răng, chỉ là hỗ trợ.
• Bỏ thuốc lá, ăn đủ rau trái, kiểm soát đường huyết nếu bị tiểu đường.
• Nếu chảy máu sau va chạm, ấn nhẹ miếng gạc sạch vào chỗ chảy máu vài phút.

Không nên làm

• Không chà chanh, muối hột, phèn chua, baking soda lên nướu. Vinmec lưu ý lạm dụng chanh, cam, baking soda để làm sạch răng có thể gây mòn men răng, viêm lợi và ê buốt.
• Không tự cạy vôi răng bằng tăm, kim, dụng cụ mua trên mạng. Cleveland Clinic cảnh báo việc tự lấy vôi tại nhà có thể làm hại răng.
• Không tự uống kháng sinh, không tự mua thuốc bôi dùng kéo dài. Thuốc có thể làm dịu triệu chứng vài hôm nhưng vôi vẫn còn đó.
• Không tự ngưng thuốc chống đông hay thuốc đang điều trị bệnh khác; có thắc mắc thì hỏi bác sĩ đã kê thuốc.
• Không đợi tới khi đau mới đi khám. Bệnh nướu thường âm thầm, nhiều người không đau cho tới khi răng đã lung lay.

Phòng ngừa chảy máu chân răng lâu dài

Chảy máu chân răng do nướu thường có thể hết khi nướu được làm sạch và giữ sạch. Cái khó là giữ cho nó không quay lại. Một số việc đơn giản:

• Chải răng 2 lần mỗi ngày với kem có fluor, chú ý đường viền nướu và mặt trong của răng.
• Làm sạch kẽ răng mỗi ngày.
• Khám và làm sạch răng định kỳ theo lịch bác sĩ hẹn. Cleveland Clinic cho biết nhiều người có thể kiểm soát vôi răng với lịch làm sạch 6 tháng một lần, người dễ bị sâu răng hoặc bệnh nướu có thể cần dày hơn. Vinmec khuyến nghị lấy cao răng định kỳ khoảng 3 đến 6 tháng một lần tùy tình trạng răng miệng.
• Không hút thuốc.
• Người tiểu đường, phụ nữ mang thai nên khám răng đều đặn hơn.

Một lưu ý về quy mô: theo WHO, bệnh nha chu nặng ước tính có hơn 1 tỷ ca trên toàn thế giới. Cleveland Clinic cho biết gần một nửa người trưởng thành trên 30 tuổi có một dạng bệnh nướu nào đó. Nghĩa là chảy máu chân răng rất phổ biến, bạn không đơn độc, và cũng không có gì phải ngại khi đi khám.

Vì sao đi đều lại nhẹ hơn?

Khi đi làm sạch đều, lớp vôi chưa kịp dày và cứng, nướu ít viêm, nên mỗi lần cạo vôi thường nhanh và nhẹ hơn. Ngược lại, để vài năm mới đi, vôi bám dày xuống dưới nướu, nướu viêm nặng, lúc làm dễ ê và chảy máu nhiều hơn. Đây cũng là lý do nhiều người kể lần đầu đi "thốn", còn những lần sau nhẹ hẳn.

Cách Nha Khoa Hoàng Gia tiếp cận

Ở Nha Khoa Hoàng Gia Biên Hòa, chúng tôi tin rằng kinh doanh dịch vụ răng là làm cho khách hàng không phải làm răng, theo hướng bảo tồn răng thật. Với chảy máu chân răng, điều đó có nghĩa là bác sĩ cho bạn xem trên phim và trong miệng mình vôi răng đang nằm ở đâu, nướu đang ở mức nào, rồi mới nói cần làm gì, không phán xét dù bạn đã lâu chưa đi khám. Gói Tận Tâm 365 (499K/năm) được thiết kế cho đúng chuyện này: biết trước chi phí cả năm, 4 lần chăm sóc trong năm để vôi khó kịp đóng dày, bác sĩ theo dõi qua Zalo, và cam kết 2 KHÔNG (không vôi răng, không viêm nướu) theo điều khoản gói. Răng bạn càng khỏe, phòng khám càng nhẹ việc. Xem chi tiết các gói chăm sóc răng theo năm.

Câu hỏi thường gặp

Chảy máu chân răng có tự hết không?

Có thể tự hết nếu nguyên nhân nhỏ, như lỡ chải mạnh hoặc cắn trúng vật cứng. Nhưng nếu do vôi răng gây viêm nướu thì thường không tự hết, vì vôi không tự rơi ra. Chảy máu kéo dài quá 2 tuần, bạn nên đi khám.

Chảy máu chân răng là thiếu chất gì?

Thiếu vitamin C hoặc vitamin K có thể gây chảy máu nướu, nhưng ít gặp ở người ăn uống bình thường. Phần lớn trường hợp là do mảng bám và vôi răng. Uống vitamin C không thay được việc làm sạch vôi răng.

Đánh răng thấy máu có nên ngừng chải chỗ đó không?

Không nên ngừng. Hãy chải nhẹ hơn bằng bàn chải lông mềm, nhưng vẫn chải sạch chỗ đó. Nếu né, mảng bám tích tụ thêm và nướu càng viêm.

Bị chảy máu chân răng có lây không?

Bản thân chảy máu chân răng không phải bệnh truyền nhiễm. Tuy vậy, vi khuẩn trong nước bọt có thể truyền qua dùng chung bàn chải, muỗng đũa, nên mỗi người nên có bàn chải riêng.

Đang mang thai bị chảy máu chân răng có sao không?

Thay đổi nội tiết khi mang thai làm nướu dễ sưng và chảy máu hơn. NHS khuyên phụ nữ mang thai nên khám răng định kỳ. Khi đi khám, hãy báo bác sĩ bạn đang mang thai và đang ở tháng thứ mấy; tùy tình trạng, bác sĩ sẽ đánh giá và tư vấn cho bạn.

Đang uống thuốc chống đông có cạo vôi răng được không?

Hãy báo cho nha sĩ biết bạn đang dùng thuốc chống đông (tên thuốc, liều dùng) trước khi làm, và báo cả bác sĩ đã kê thuốc cho bạn. Có làm được hay không, làm thế nào, tùy tình trạng của từng người, bác sĩ sẽ đánh giá. Đừng tự ngưng hay đổi liều thuốc khi chưa hỏi bác sĩ đã kê.

Nguồn tham khảo

• Cleveland Clinic. Bleeding Gums: Causes & Treatment
• NHS. Gum disease
• World Health Organization. Dengue and severe dengue
• Vinmec. Chảy máu chân răng, phải làm sao?

Chảy máu chân răng là lời nhắc của nướu, càng nghe sớm thì xử lý càng nhẹ. Đặt lịch qua website để nhận giá Tận Tâm 365 chỉ 499K/năm (chỉ áp dụng khi đặt lịch qua website), hoặc đăng ký chụp CT 3D miễn phí để bác sĩ xem nướu và răng của bạn đang ở đâu.

Chương trình ưu đãi tại Nha Khoa Hoàng Gia

Chương trình 1

Gói Tận Tâm 365: chăm răng cả năm, 499K

• 4 lần chăm sóc trong năm, cam kết 2 KHÔNG (không vôi răng, không viêm nướu) theo điều khoản gói
• Chụp CT 3D để biết rõ răng đã, đang, sắp thế nào
• Bác sĩ theo dõi suốt năm, biết trước chi phí

Đặt lịch nhận giá 499K Xem chi tiết gói

Chương trình 2

Khám chỉnh nha sớm cho bé 6 đến 12 tuổi

• Khám răng, khớp cắn; chụp phim khi bác sĩ thấy cần; quét mẫu hàm 3D
• Biết con hô, móm do răng hay do xương, răng vĩnh viễn có đủ chỗ mọc không
• Khám sớm không có nghĩa là niềng sớm: chưa cần thì chỉ hẹn theo dõi

Đặt lịch khám cho bé Xem chi tiết

Lưu ý: ưu đãi của cả hai chương trình chỉ áp dụng khi bạn đặt lịch hẹn qua website trước khi đến. Khách không đặt lịch trước sẽ không được giảm giá.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Mỗi người có tình trạng răng khác nhau, cần được khám trực tiếp.