Viêm nha chu: từ viêm nướu đến lung lay răng, chữa được tới đâu

Bạn có đang thấy răng hình như dài ra, kẽ răng thưa hơn, sáng dậy miệng tanh và hôi dù tối qua đã đánh răng kỹ? Có người lo đi khám sẽ bị "phán xét" vì vôi răng quá nhiều, có người sợ lấy vôi xong nướu tụt thêm nên cứ để đó. Bài này giúp bạn hiểu viêm nha chu đi qua những giai đoạn nào, chữa được tới đâu, và vì sao đi khám sớm luôn đỡ hơn chờ đợi.

Viêm nha chu là gì?

"Nha chu" là toàn bộ phần mô nâng đỡ răng: nướu, dây chằng nối chân răng với xương, và xương ổ răng. Viện Nghiên cứu Răng miệng và Sọ mặt Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCR) mô tả bệnh nha chu là tình trạng nhiễm trùng gây viêm các mô giữ răng tại chỗ.

Bệnh thường đi theo một con đường:

1. Mảng bám không được chải sạch, cứng lại thành vôi răng.
2. Nướu bị viêm (viêm nướu): đỏ, sưng, dễ chảy máu. Xem bài viêm nướu: dấu hiệu sớm và cách hết viêm.
3. Nếu không xử lý, viêm lan xuống sâu, nướu tách khỏi răng tạo thành túi nha chu, vi khuẩn và vôi nằm sâu trong túi.
4. Xương ổ răng bị tiêu dần, răng mất chỗ bám, nướu tụt, răng lung lay, có thể phải nhổ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh nha chu nặng ước tính có hơn 1 tỷ ca trên toàn thế giới, với hai yếu tố nguy cơ chính là vệ sinh răng miệng kém và hút thuốc lá. Cleveland Clinic cho biết gần một nửa người trưởng thành trên 30 tuổi có một dạng bệnh nướu nào đó.

Dấu hiệu viêm nha chu

Theo Vinmec và NIDCR, các dấu hiệu thường gặp:

• Chảy máu chân răng khi chải răng hoặc nhai. Xem bài trụ chảy máu chân răng: nguyên nhân thật và cách xử lý đúng.
• Nướu sưng, đỏ, đau khi chạm.
• Vôi răng đóng thành mảng ở cổ răng.
• Hôi miệng dai dẳng, vị khó chịu trong miệng.
• Nướu tụt, răng trông dài ra. Đọc thêm tụt lợi: vì sao chân răng dài ra.
• Có mủ khi ấn vào nướu.
• Răng lung lay, thưa ra, lệch đi; đau khi nhai.
• Khớp cắn thay đổi, cảm giác răng khớp với nhau khác trước.

Bệnh thường tiến triển âm thầm và ít đau ở giai đoạn đầu, nên nhiều người chỉ phát hiện khi răng đã lung lay.

Các giai đoạn viêm nha chu

Vinmec mô tả bệnh diễn biến qua 4 giai đoạn. Bảng dưới tóm tắt để bạn dễ hình dung; mức độ chính xác của từng người cần bác sĩ khám và xem phim.

Vì sao bị viêm nha chu?

Nguyên nhân gốc là mảng bám và vôi răng tồn tại lâu ngày. Những yếu tố làm bệnh dễ xảy ra và nặng hơn, theo NIDCR:

• Hút thuốc lá: yếu tố nguy cơ quan trọng nhất, còn làm vết thương lành chậm và giảm hiệu quả điều trị.
• Tiểu đường, tuổi cao, yếu tố di truyền.
• Thay đổi nội tiết ở nữ giới.
• Một số bệnh và thuốc điều trị, căng thẳng.
• Nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn và bệnh nặng hơn nữ giới.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Răng lung lay, nướu tụt nhanh.
• Nướu sưng đau nhiều, có mủ, sưng mặt, sốt: có thể là áp xe, cần khám nha khoa sớm.
• Chảy máu chân răng kéo dài hơn 2 tuần.
• Khớp cắn thay đổi, răng tự nhiên thưa ra hay lệch đi.
• Chảy máu nướu kèm bầm tím, chảy máu mũi, mệt, hoặc sau sốt: cần khám nội khoa hoặc đến cơ sở y tế ngay để loại trừ bệnh về máu, sốt xuất huyết.

Điều trị viêm nha chu ở nha khoa

NIDCR cho biết mục tiêu chính của điều trị là kiểm soát nhiễm trùng. Cách làm tùy mức độ bệnh:

Điều trị không phẫu thuật

• Cạo vôi trên và dưới nướu, làm láng mặt chân răng: làm sạch sâu để lấy vôi và vi khuẩn trong túi nha chu, giúp nướu có cơ hội bám lại vào răng. Thường chia làm nhiều buổi. Xem thêm cạo vôi răng: quy trình ra sao.
• Thuốc: bác sĩ có thể chỉ định nước súc miệng kháng khuẩn, thuốc bôi tại chỗ, hoặc kháng sinh khi cần. Theo Vinmec, kháng sinh khi có áp xe chỉ là giải pháp tạm thời.
• Sửa các chỗ giữ mảng bám: miếng trám, răng sứ, cầu răng bị hở.
• Cố định răng lung lay trong một số trường hợp.

Điều trị phẫu thuật

Theo Vinmec, phẫu thuật (làm sạch túi nha chu, tái tạo mô và xương, ghép mô mềm) chỉ đặt ra khi các cách trên không hiệu quả.

Duy trì sau điều trị

NIDCR nhấn mạnh mọi phương pháp điều trị đều cần chăm sóc tốt hằng ngày tại nhà, và bỏ thuốc lá giúp kết quả tốt hơn. Người từng viêm nha chu thường cần lịch tái khám dày hơn. Xem khám răng định kỳ 6 tháng hay 3 tháng.

Viêm nha chu chữa được tới đâu?

Nói thẳng để bạn không kỳ vọng sai:

• Viêm thường kiểm soát được. Khi vôi và vi khuẩn được làm sạch, nướu thường bớt sưng, bớt chảy máu, túi nha chu có thể nông lại.
• Xương đã mất thường không tự mọc lại. Cleveland Clinic ghi rõ tình trạng mất xương do viêm nha chu là vĩnh viễn, vì vậy điều trị sớm rất quan trọng. Một số trường hợp có thể tái tạo một phần bằng phẫu thuật, tùy chỉ định.
• Bệnh có thể tái phát nếu mảng bám quay lại. Viêm nha chu cần được theo dõi lâu dài, giống như chăm một bệnh mạn tính.
• Giữ được răng hay không tùy vào lượng xương còn lại, độ lung lay và việc chăm sóc về sau. Một số răng đã lung lay nhẹ có thể giữ lại được khi viêm được kiểm soát, nhưng cần bác sĩ khám và xem phim mới đánh giá được cho từng răng.

Về chuyện "lấy vôi xong nướu tụt"

Khi nướu đang sưng vì viêm, nó có thể che bớt một phần chân răng. Sau khi làm sạch, nướu thường bớt sưng và co lại, nên nhiều người thấy răng như dài ra. Trong nhiều trường hợp, phần nướu và xương đã mất là do bệnh gây ra từ trước chứ không do việc làm sạch; tùy tình trạng, bác sĩ sẽ cho bạn xem trên phim để biết rõ. Nếu để vôi lại, viêm có thể tiếp tục làm mất thêm xương.

Tự chăm sóc tại nhà: nên và không nên

Nên: chải răng 2 lần mỗi ngày với kem có fluor, làm sạch kẽ răng mỗi ngày (chỉ nha khoa, bàn chải kẽ, tăm nước nếu bác sĩ khuyên), bỏ thuốc lá, kiểm soát đường huyết, tái khám đúng hẹn.

Không nên: tự cạy vôi, tự uống kháng sinh, chà chanh hay muối hột lên nướu, đợi tới khi răng lung lay hẳn mới đi khám.

Cách Nha Khoa Hoàng Gia tiếp cận

Ở Nha Khoa Hoàng Gia Biên Hòa, chúng tôi đặt việc giữ răng thật lên trước. Với viêm nha chu, bác sĩ cho bạn xem trên phim xương quanh từng chân răng còn bao nhiêu, răng nào đang ổn, răng nào cần theo dõi, rồi mới bàn cách làm, không phán xét và không làm quá tay. Sau giai đoạn điều trị, phần khó nhất là giữ cho bệnh ổn định, hạn chế quay lại. Gói Tận Tâm 365 (499K/năm) giúp bạn biết trước chi phí chăm sóc định kỳ cả năm với 4 lần chăm sóc và bác sĩ theo dõi qua Zalo; cam kết 2 KHÔNG (không vôi răng, không viêm nướu) áp dụng theo điều khoản gói. Gói chăm sóc định kỳ không thay cho việc điều trị khi viêm nha chu đang tiến triển: tùy tình trạng, bác sĩ sẽ khám, xem phim và tư vấn lộ trình phù hợp trước khi làm. Xem gói chăm sóc răng theo năm.

Câu hỏi thường gặp

Viêm nha chu có chữa khỏi hẳn được không?

Viêm có thể được kiểm soát tốt và giữ ổn định lâu dài, nhưng xương đã tiêu thường không tự hồi phục. Bệnh cũng có thể tái phát nếu chăm sóc không đều, nên cần theo dõi định kỳ.

Răng lung lay do viêm nha chu có giữ lại được không?

Tùy lượng xương còn lại và mức lung lay. Có trường hợp kiểm soát viêm xong răng chắc lại phần nào; trường hợp xương mất quá nhiều có thể không giữ được. Bác sĩ cần khám và xem phim mới trả lời được cho từng răng.

Điều trị viêm nha chu có đau không?

Làm sạch sâu dưới nướu có thể gây ê. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể cân nhắc gây tê tại chỗ. Sau làm, nướu có thể ê một vài ngày và thường giảm dần; nếu ê, đau kéo dài, hãy quay lại để bác sĩ kiểm tra.

Viêm nha chu có liên quan tới tiểu đường không?

Có liên quan. NIDCR xếp tiểu đường vào yếu tố nguy cơ của bệnh nướu. Người tiểu đường nên kiểm soát đường huyết tốt và khám nướu đều đặn hơn.

Nguồn tham khảo

• National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). Periodontal (Gum) Disease
• World Health Organization. Oral health
• Cleveland Clinic. Gum Disease (Gingivitis and Periodontitis)
• Vinmec. Các dấu hiệu của viêm nha chu

Phát hiện viêm nha chu sớm là cách tốt nhất để giữ răng thật. Đặt lịch qua website để nhận giá Tận Tâm 365 chỉ 499K/năm (chỉ áp dụng khi đặt lịch qua website), hoặc đăng ký chụp CT 3D miễn phí để bác sĩ xem xương quanh chân răng của bạn.

Chương trình ưu đãi tại Nha Khoa Hoàng Gia

Chương trình 1

Gói Tận Tâm 365: chăm răng cả năm, 499K

• 4 lần chăm sóc trong năm, cam kết 2 KHÔNG (không vôi răng, không viêm nướu) theo điều khoản gói
• Chụp CT 3D để biết rõ răng đã, đang, sắp thế nào
• Bác sĩ theo dõi suốt năm, biết trước chi phí

Đặt lịch nhận giá 499K Xem chi tiết gói

Chương trình 2

Khám chỉnh nha sớm cho bé 6 đến 12 tuổi

• Khám răng, khớp cắn; chụp phim khi bác sĩ thấy cần; quét mẫu hàm 3D
• Biết con hô, móm do răng hay do xương, răng vĩnh viễn có đủ chỗ mọc không
• Khám sớm không có nghĩa là niềng sớm: chưa cần thì chỉ hẹn theo dõi

Đặt lịch khám cho bé Xem chi tiết

Lưu ý: ưu đãi của cả hai chương trình chỉ áp dụng khi bạn đặt lịch hẹn qua website trước khi đến. Khách không đặt lịch trước sẽ không được giảm giá.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Mỗi người có tình trạng răng khác nhau, cần được khám trực tiếp.